In de vorm is geen verlossing

door Robert Perry

Ik ben tot de conclusie gekomen dat A Course in Miracles een complete leerweg is, wat inhoudt dat hij zijn studenten in alles voorziet wat ze voor hun spirituele reis nodig hebben. En de Course zegt het zelf. Hij beweert dat ‘jij een geheel sluitend gedachtesysteem bestudeert waaraan niets dat je nodig hebt ontbreekt’ (WdI.42.7:2). Maar als je dit idee werkelijk serieus neemt begin je iets heel vreemds te ontdekken. De Course lijkt niet in alles te voorzien wat we voor onze reis nodig hebben. Want er is een enorme veelsoortigheid van dingen die elk ander spiritueel pad misschien bevat maar die in de Course volstrekt ontbreken. Alhoewel deze categorieën in de Course niet voorkomen kunnen we wel zeggen hoe hij daarover denkt. Als de Course zegt dat hij niets tekort komt wat we nodig hebben, betekent dit, dat als we iets nodig hebben we mogen aannemen dat het in de ogen van de Course niet nodig is.

Wat is dus datgene wat ons op andere spirituele paden aangeboden wordt, maar wat in de Course afwezig is? Elk ander pad en methode tot heelwording die ik ken veronderstelt dat verlossing, ten minste gedeeltelijk, bereikt kan worden door vormen te veranderen - door deel te nemen aan rituelen, zitten in bepaalde lichaamshoudingen of zich op bijzondere plaatsen te bevinden enz. Dit zijn slechts enkele van duizenden variaties van het geloof dat verlossing in de vorm gevonden kan worden - met name in bepaalde speciale vormen. In tegenstelling hiermee is een van de hoofdkenmerken van de Course dat hij geen enkele vorm ondersteunt waarin onze bevrijding zou liggen.

Met ‘vorm’ bedoel ik alles wat in de ruimte bestaat, en zodoende een verschijning, een grens en een omtrek heeft, alles wat ‘hier’ vastgelegd kan worden maar niet ‘daar’. Ik wil in deze definitie zowel fysieke vormen in de fysieke ruimte alsook subtielere vormen op andere niveaus van het bestaan insluiten. Zelfs de Course lijkt op dit laatste type te verwijzen: ‘Elk denken produceert vorm op een bepaald niveau’ (T2.VI.9:14). Dit lijkt te betekenen dat zelfs als onze gedachten geen zichtbaar effect hebben op het fysieke niveau, zij nog steeds vorm geproduceerd hebben op een ander niveau, een dat niet fysiek is (en het effect ten slotte vermoedelijk doorsijpelt tot dit niveau).

Met ‘verlossing’ bedoel ik het uitreiken naar een staat of conditie waarin we bevrijd zijn van elk lijden, waarin we volledig geluk gevonden hebben. In die zin is het een rekbaar begrip. Het wordt door de Course en door de spirituele tradities in de wereld gebruikt om de bevrijding van de hele menselijke conditie aan te duiden. Maar het kan ook naar een meer beteugeld geluk verwijzen dat we in ons alledaagse leven zoeken. Dit is niet de werkelijke verlossing maar de verlossing die we gewoonlijk nastreven.

Laten we dus naar enkele van de vele manieren kijken hoe verschillende spirituele paden geloven dat verlossing in de vorm gevonden zou kunnen worden.

Deel uitmaken van de juiste instelling

Een eeuwenoud geloof is dat men dichter bij de verlossing kan komen eenvoudig door zich aan te sluiten bij een bepaalde religieuze groepering. Deze groepering is een vorm die de sleutel tot de Hemel in haar handen heeft en deze dus kan gebruiken om haar leden, en enkel haar leden, tot de verlossende poort te brengen. Als deze groep je echter de bons geeft ben je letterlijk van de Hemel buitengesloten.

Deel uitmaken van een orde of ashram

De gedachte dat men verlossing kan bereiken enkel door deelgenoot van een kerk te zijn wordt door velen als een tamelijk primitieve religieuze gedachte beschouwd. Maar zelfs onder gevorderde studenten op het spirituele pad blijft vaak het geloof bestaan dat ik dichter bij de verlossing ben omdat ik tot deze bijzondere orde hoor, in deze speciale ashram leef en deze speciale leraar volg, en dat jij verder van de verlossing verwijderd bent omdat jij dit alles niet doet. Alleen al doordat mijn lichaam in de buurt van een ander lichaam is (dat van de leraar) of zich in een bepaalde fysieke structuur bevindt, gaat van deze vorm van verlossing op mij over.

Naar een kerk of een tempel gaan

In mijn protestants verleden zei het simpele feit dat ik op zondag morgen in de kerk mijn gezicht liet zien iets over mijn zieletoestand. En het zijn niet alleen maar de activiteiten binnen in het gebouw die belangrijk zijn; in vele tradities wordt het gebouw zelf als een heilige plaats of heilige grond beschouwd. Alleen al de aanwezigheid in zo'n bouwwerk wordt geïnterpreteerd alsof iets van zijn heiligheid ook mij doordringt.

Naar een heilige plek gaan

Het bovengenoemde punt geldt ook voor de wijd verbreidde en gangbare opvatting omtrent heilige plaatsen. Daar waar ik leef b.v. word ik omringd door de wervelende uitstraling van het natuurgebied rondom de plaats Sedona. Door mijn lichaam in deze energievelden te baadden zou ik toch aardig spiritueel moeten worden.

In het bezit zijn van heilige objecten, beelden of relikwieën

Dit is een oeroude gedachte die helemaal teruggaat tot het primitieve concept van mana, een onzichtbare kracht waarvan men geloofde dat ze in bepaalde objecten zou huizen. De opsomming van dergelijke heilige objecten is eindeloos, van de gewone, de heilige prenten, standbeelden en stukjes altaar tot de meer bizarre: splinters van het ware kruis, haarlokken van grote meesters en vingers van heiligen die niet vergaan. Ironisch genoeg bezorgde een vriend van me, net toen ik deze zin afmaakte, mij een artikel over de lijkwade van Turijn, die vaak als een heilig relikwie beschouwd wordt.

Het juiste gebruik van kristallen, geluiden, geuren en kleuren

Doordat ik in Sedona leef word ik vaak hieraan herinnerd. Niet alleen maar kunnen kristallen zogenaamd schitterende energieën overbrengen die me daadwerkelijk tot het goede veranderen, maar op die manier bevatten verschillende soorten van deze waardevolle stenen ook verschillende heilzame effecten. En niet alleen maar stenen hebben dit vermogen. De Nieuw Age bevat een immense overvloed aan drankjes, elixers, lichten, geluiden, oliën en geuren die eveneens uiteenlopende therapeutische effecten sorteren. Verlossing is nog nooit zo gemakkelijk geweest, of zo duur.

Deelnemen aan rituelen, sacramenten en feestelijkheden

Het geloof in de verlossende macht van rituelen, sacramenten en religieuze festiviteiten zijn een van de meest belangrijke en wijdverspreide voorbeelden van het geloof dat de verlossing in de vorm gevonden kan worden. Volgens deze denkwijze kun je bevrijding vinden door eenvoudig water op je hoofd te laten sprenkelen, door een priester magische woorden over je uit te laten spreken, door een klein stukje brood te slikken, door naar Mecca te gaan, door op de sabbat niet te werken - enkel door nauwkeurig een serie van bewegingen uit te voeren die door de traditie bepaald zijn. Bewegende lippen, sticulerende handen, spetterend water, brood dat door je keel naar beneden zakt: zich verschuivende vormen - dit zijn de dingen waar verlossing van gemaakt is. Of zoals men geloofd.

Offers brengen aan de goden

Dit is nauw verwant met het voorgaande punt. Een algemeen geloof is, dat door het opgeven van iets wat jij wilt in de naam van een god, door je te onthouden van een pleziertje, door een pijnlijke ervaring te ondergaan of een dier ritueel te doden, jij de een of andere vorm van gunst van deze godheid verwerft. Het meest bekende voorbeeld hiervan is de vermeende offerdood van Jezus, waarvan beweerd wordt dat onze verlossing daardoor verkregen werd. Volgens dit geloof staat de verlossing voor ons allen open, enkel doordat zijn lichaam een bepaalde reeks fysieke gebeurtenissen onderging.

Pijnlijke gebeurtenissen ondergaan als afbetaling voor verkeerde daden

In nauwe samenhang tot het bovengenoemde onderwijzen vele geloofssystemen dat God of de wet van karma ons pijnlijke levenservaringen stuurt als straf voor onze vroegere overtredingen. Juist door deze gebeurtenissen te ondergaan, juist door deze vegen van het lot te verdragen, lossen we onze schuld in (ten minste gedeeltelijk). En zo wordt God meer en meer bereikbaar voor ons.

Het dragen van de juiste kleren

Nu komen we tot een hele groep van verlossende vormen die met het lichaam te maken hebben. Deze eerste categorie mag in het begin raar klinken, maar bedenk eens hoeveel verschillende typen kleren op de een of andere manier als deel van onze verlossing beschouwd werden: de gewaden van de geestelijke, de okerkleurige kleding van de boeddhist, het boordje van de priester, het ordekleed van de non, de sobere kleren van de Amish-gemeenschap. Dit oeroude geloof leeft ook vandaag nog goed en wel: van bepaalde natuurlijke vezels of speciale kleuren wordt verondersteld de een of andere verlangde staat van zijn aan ons te verlenen.

Het eten van het juiste voedsel

Misschien komen we nu wat dichter bij huis: het geloof in de verlossende macht door het juiste dieet is nagenoeg universeel. We worden oftewel verlost door het juiste voedsel of door onthouding van het verkeerde voedsel, of juist door te vasten (voor bepaalde perioden). Talloze spirituele paden bieden wat dit betreft ten minste enige richtlijn aan. Wanneer je denkt dat voedsel je verlost, wordt het een zeer serieuze aangelegenheid. En als je een kamer vol met geestelijke zoekers hebt die allemaal denken dat verschillende etenswaren hen verlost, wordt het tamelijk lastig. Ik was gewend om te geloven, dat het een heilige daad was om een enorme schaal met rauwkost naar binnen te werken (te heilig om vaker te doen). Toentertijd was het voor mij vagelijk verontrustend dat de Course geen enkel woord bevatte over wat te eten, noch een lichte aanwijzing gaf omtrent het belang van het juiste dieet.

De juiste oefeningen, houdingen of lichaamsbewegingen

Vele, vele systemen geloven in de verlossende macht van bepaalde oefeningen. Vanzelfsprekend wordt van oefeningen verondersteld ons te bevrijden door onze fysieke gezondheid te verbeteren. Maar volgens vele geloofssystemen gaan ze nog verder dan dit. Bepaalde bijzondere bewegingen of houdingen helpen de juiste stroom van subtiele lichaamsenergieën te herstellen, of staan ons zelfs toe om diverse energieën aan te roepen en te benutten. Met andere woorden: enkel door ons lichaam met zijn ledematen op een bepaalde manier te bewegen of in een houding te brengen valt de verlossing ons toe.

De juiste ademhaling

Het gebruik van de ademhaling is een innig bestanddeel van vele spirituele systemen waar het vaak een cruciale rol in het beoefenen van meditatie speelt. Hoe we onze adem de luchtwegen in en uit voelen gaan, de ademhaling tellen, door de neusgaten ademen, of door maar één neusgat, met de buik ademhalen en niet met de borstkas - al dit wordt beschouwd als onlosmakelijk verbonden met het doel van innerlijke transformatie. Maar ongeacht de verlossende macht die we misschien aan dergelijke activiteiten hebben toegekend: kan de geest werkelijk veranderd worden door simpelweg de ribbenkast op een bepaalde manier uit te zetten en samen te trekken?

Energie in het lichaam laten circuleren of de aandacht op bepaalde lichaamsdelen richten

Velen van ons zijn vertrouwd met het idee van de koendalini-energie die de ruggengraat langs het pad van de verschillende chakra's omhoog rijst. Bovendien behoort men bij veel meditatietechnieken de aandacht op bepaalde delen van het lichaam te focussen. Zelfs een niet-dualistische heilige zoals Ramana Maharshi adviseerde om zich vooral op de rechterkant van het hart te concentreren. Het onderwerp van de chakra's en de koendalini is er een waarin vorm en inhoud bijzonder met elkaar lijken te versmelten. Men zegt dat de energie die door de ruggengraat opstijgt Goddelijke energie is. En toch is ook dit een vorm: ze bevindt zich binnenin de ruggengraat, beweegt door het lichaam, is hier maar niet daar. Ze is een vorm. Omdat ik geen diepgaande student van deze dingen ben weet ik niet wat ik hier over moet zeggen behalve dit: Het maakt geen deel uit van ‘A Course in Miracles’. De Course vraagt ons nooit om energieën door het lichaam te laten stromen, energie in het lichaam op te laten stijgen of zich te concentreren op bepaalde lichaamsdelen. Nergens nadert de Course het idee om het lichaam op deze manier deel van de verlossing te maken.

De juiste levensstijl kiezen

We verlaten nu het oncomfortabele onderwerp van het spirituele belang van het lichaam en komen tot het bredere terrein van ons uiterlijk leven. Vele systemen beklemtonen dat vrijwillig gekozen armoe een heilige deugd is. Andere systemen beschouwen welvaart als een teken van goddelijke gunst. Het hele scala omtrent levensstijlen is de rotsvaste grond voor het geloof dat vorm de macht heeft om te verlossen. Denk er eens over na: Als je van plan was om een waarlijk zuivere en heilige manier van leven te gaan leiden die alleen op jouw eigen geloof omtrent zuiverheid zou rusten, wat zou dat inhouden? Misschien een bepaald soort huis gebouwd van speciale materialen, op een buitengewoon zuivere plek, voorzien van zonneënergie, met een heleboel planten, met alleen maar biologisch eten op tafel, de juiste heilige afbeeldingen aan de muur, de juiste kleren in de kast, de juiste geurtjes in de lucht, misschien zonder TV, of met slechts bepaalde TV-programma's, met weinig bezittingen, en alles hergebruikt. De lijst zou eindeloos voort kunnen gaan.

Deugdzame beroepen uitoefenen

Het is verleidelijk om ons beroep als hoofdingrediënt van onze spirituele reis te zien. Per slot van rekening is het juiste levensonderhoud deel van Boeddha's achtvoudig pad. Bepaalde beroepen lijken vanzelf spiritueler te zijn dan andere. Ongetwijfeld, althans zo lijkt het, komt iemand sneller tot God als hij een geestelijke is, een therapeut of een Courseleraar. Alleen doordat ons lichaam zijn geld verwerft door het uitvoeren van bepaalde fysieke taken heeft het de macht om ons te verlossen. Juist?

Zich rechtschapen gedragen

Deze categorie is misschien de tijdloze kampioen van het geloof dat vorm ons verlossen kan. Er moeten wel duizend en één gedragingen zijn die als goed, heilig, moreel of ethisch bestempeld worden. De Wet van Mozes alleen al telt er 613. Natuurlijk is deze categorie nauw verwant met alle anderen waar we naar gekeken hebben. Als we eenvoudigweg ons lichaam ertoe brengen om rechtschapen gedrag te vertonen en zich van immorele handelingen te onthouden, als we ons gezicht in de juiste plooi leggen en onze lippen de juiste woorden laten spreken, dan kunnen we God vinden.

Bijzondere krachten bezitten

Vele spirituele paden beschouwen het als waardevol om buitengewone krachten te verkrijgen. Het is werkelijk fascinerend hoeveel verschillende krachten kennelijk ontwikkeld kunnen worden als iemand bereid is om de scholing te ondergaan: het vermogen om hemelse geuren te manifesteren, om op te stijgen, om voortdurend zonder voedsel te kunnen, om het lichaam uit elkaar te halen - ledemaat voor ledemaat - en het weer in elkaar te zetten, om vuur te ademen. Maar hoe kunnen deze krachten, in en vanuit zichzelf, je verlossen? Alles wat ze doen is het verplaatsen van vorm.

De juiste gebeurtenissen kunnen manifesteren

In vele systemen bestaat een groot deel van het verlossingsproces erin om de kracht van de geest of van het gebed te gebruiken om in je leven de juiste gebeurtenissen, situaties en mensen op te roepen. Volgens deze zienswijze zal het manifesteren van huizen, auto's en goede contacten jouw geluk en spirituele groei bespoedigen. En het bezit van dit vermogen is een aanzienlijk teken van spirituele vooruitgang.

Je grenzen trekken

Een tegenwoordig wijdverbreid idee is dat ons lijden komt doordat we anderen willen behagen en steunen met als gevolg dat we helemaal over ons heen laten lopen. De verlossing moet komen op het moment dat we zo sterk zijn dat ons dit niet nog eens kan gebeuren. We moeten duidelijk onze grenzen aangeven en ons ervan verzekeren dat niemand ons territorium binnendringt. Door deze oefening van kracht en duidelijkheid, door dit wijze beheer van andere menselijke lichamen in onze nabijheid zullen we de bevrijding vinden die we zoeken.

In bepaalde historische gebeurtenissen geloven

Verlossing door vorm wordt niet alleen maar beperkt door de juiste vormen uit te voeren, het betekent ook geloven in de juiste vormen: geloven dat de mens niet van de apen afkomstig is, dat Mozes werkelijk de Rode Zee doorstak, dat Maria maagd was toen ze zwanger was van Jezus, dat Jezus aan het kruis voor onze zonden stierf. Op de een of andere manier - en vraag me niet hoe - kan het geloof, dat in het verleden een bepaalde verzameling van vormen bijeenkwam en zich op een zekere manier verplaatste, ons verlossen.

De vorm van het universum en de spirituele werkelijkheid begrijpen

Het helpt niet alleen maar om in de juiste historische gebeurtenissen te geloven, het helpt ook om te begrijpen hoe het universum in elkaar zit. Kennis hebben van de astrale, subtiele en oorzakelijke niveaus, weet hebben van aura's en etherische lichamen, reïncarnatie en haar werking begrijpen, zich bewust zijn van Atlantis, Lemurïe en de rol van Arcturus - al deze en nog talloze andere esoterische details worden vaak als cruciaal beschouwd voor de verlossing. En toch is al dit enkel vorm. Vormen laten bewegen, in vormen geloven, vormen begrijpen - wat is het verschil?

Dit volstaat wellicht. Eigenlijk heb ik nog meer categorieën en ben ik er zeker van dat de meesten van jullie categorieën kunnen bedenken die nog niet bij me opgekomen zijn. Maar ik neem aan dat je een indruk gekregen hebt.

Ik verwacht ook dat je in sommige van de bovengenoemde categorieën hebt geloofd en dat je nog steeds gewend bent om in sommige te geloven. Daarom is het misschien een uitdaging om te lezen dat deze dingen - volgens de Course - niet noodzakelijk zijn voor onze verlossing. Ik weet dat ik zelf door een lang proces heen ben gegaan waarin ik mijn geloof kwijtraakte in de noodzaak voor deze dingen, in het bijzonder voor bepaalde dingen. Mijn eerste reactie was: ‘Maar natuurlijk bedoelt de Course niet echt dat we dit niet nodig hebben’. Ik veronderstelde dat de Course er van uit ging dat we van de noodzaak van bepaalde dingen al afwisten, gebaseerd op andere leerwegen. Maar toen ik geleidelijk aan mijn greep op al deze vormen losliet, begon ik mijn spirituele reis in een geheel nieuw licht te zien. En ik kon me volledig op de bijzondere instructies richten die de Course voor deze reis gaf.

Wat probeer ik nou eigenlijk precies te zeggen over al deze manieren om verlossing in de vorm te zien? Om te beginnen bedoel ik niet dat deze vormen slecht zijn. Als er volgens de Course geen verlossing in de vorm is dan kan er evenmin verdoemenis in de vorm zijn. Daarom suggereert de Course ook niet dat je uit de kerk moet stappen, Yoga moet opgeven of alfalfaspruitjes afkeuren. Te denken dat verlossing in het vermijden van bepaalde vormen zit is het zelfde als te denken dat ze in het ondersteunen ervan zit.

Verder denk ik niet dat de Course zegt, dat de gehele wereld ermee op moet houden zulke middelen als onderdeel van ons verlossingsstreven te gebruiken. Want alle bovengenoemde categorieën zijn wezenlijke bestandsdelen van verscheidene spirituele paden. Als jouw pad zegt dat je in een bepaalde houding moet zitten of op een speciale manier moet ademhalen, zou ik willen waarschuwen om er niet naïef tegen in te gaan. Een spiritueel pad, in het bijzonder een van de hogere, is een programma waarin alle delen in één samenhangend geheel in elkaar passen, een programma dat zijn oorsprong vindt in een hoog ontwikkeld wezen en dat door de jaren heen beproefd en verfijnd is, zelfs door de eeuwen heen. Bepaalde aspecten hieruit wel en andere niet accepteren zou kunnen maken dat het in z’n geheel niet meer werkt.

Maar het hele beeld verandert als A Course in Miracles jouw pad is. Want als dat het geval is, zou je eerlijkheidshalve moeten erkennen dat deze vormen geen deel uitmaken van zijn programma. Geen enkele keer vraagt de Course om ons met een van de vormen bezig te houden die ik genoemd heb. Geen enkele keer.

Inderdaad heeft de Course een begrip voor het hele scala van praktijken waarin we vorm manipuleren, met als doel om verlossing te vinden. Dat woord is ‘magie’. De meeste magie komt uit onze pogingen voort om alledaags geluk te vinden door alledaagse vormen te manipuleren. Maar in wezen is dit exact hetzelfde idee als spirituele verlossing zoeken door ‘spirituele’ vormen te manipuleren. Ook dat is magie.

Laten we kijken wat ‘magie’ normaliter betekent aan de hand van het voorbeeld van een voodoo-pop. Door de gewone wetten van het universum heeft de voodoo-pop geen macht over de persoon die ze symboliseert. Er is geen reden om te denken dat als je een naald in de pop zou steken dit die persoon pijn zou doen. Maar volgens de wetten van de magie heeft de pop macht over de persoon, ze kan hem dingen laten voelen. Maar hoe? Door magie natuurlijk. Magisch denken is makkelijk te zien bij kinderen die b.v. geloven dat, als ze op de stoeprand stappen, hun moeder de nek zal breken, alhoewel het erg moeilijk in te zien is hoe een stoeprand macht zou kunnen hebben over een nek. Er is dus sprake van magie als A volgens de gewone wetten geen macht heeft over B, maar als A zogenaamd met magische kracht begiftigd wordt, waardoor er magische invloed op B uitgeoefend wordt.

Misschien heb je al een idee waar ik hiermee naar toe wil. A en B zijn, respectievelijk, vorm en geest. Volgens de ware wetten van het universum heeft vorm geen macht over de geest; vorm heeft geen enkele macht. De waarheid is dat de geest macht heeft over de vorm. Geest is oorzaak, en vorm is illusoir gevolg. Vorm kan dus geen werkelijke invloed op de geest uitoefenen. Kort gezegd kan de manipulatie van vormen de geest geen verlossing brengen. Dit geloof is magisch denken. De gedachte dat het zitten in een bepaalde houding mijn geest verlossen kan, is gelijk aan het denken dat het doorboren van een voodoo-pop de persoon waar ze voor staat kan kwetsen. Geloven dat het juiste voedsel mijn geest kan verlossen is gelijk aan het geloof dat als jij op een stoeprand stapt, je moeder haar nek zou kunnen breken. Al deze op vorm gebaseerde praktijken, die we boven besproken hebben, zijn in werkelijkheid gewoon andere soorten van ‘toverkunstjes’, waarvan je hoopt dat ze op magische manier jouw geest zullen verlossen. Maar ze kunnen het niet. Vorm heeft geen macht over de geest. En daarom is magie niet werkelijk.

[Magie] kan geen gevolgen hebben; goede noch slechte, belonende noch offers eisende, helende noch vernietigende, rustgevende noch angstwekkende. Als alle magie herkend wordt als louter niets, heeft de leraar van God zijn meest gevorderde staat bereikt. (H16.9:4-5)

Daarom vraagt de Course van ons om onophoudelijk naar alle vormen van magie te kijken en er voortdurend afstand van te nemen. ‘Door al zijn training, elke dag en elk uur, en zelfs elke minuut en elke seconde moet Gods leraar leren om de vormen van magie te herkennen en hun betekenisloosheid waar te nemen’ (H16.11:9). De Course onderwijst dat geen vorm ons verlossen kan, dat geen vorm onze geest voor ons kan veranderen. Hij vertelt ons ronduit dat ‘je niet je geest kunt veranderen door je gedrag te veranderen’ (T4.IV.2:1). Het mag er op lijken dat we onze geest door middel van sommige fysieke vormen, goede daden, ademhaling, kristallen, rauwe groentes etc. kunnen helen. Maar de Course stelt dat het enige dat onze geest kan helen onze eigen beslissing is om geheeld te worden; het enige dat onze geest heelt - is onze geest.

Wat doen we dan met de ervaringen waarin we daadwerkelijk mentale heling ontvingen na het gebruik van bepaalde vormen? De Course geeft hier een helder antwoord op. We kunnen deze ervaringen op precies dezelfde manier verklaren zoals de Course de ogenschijnlijke macht van de moderne geneeskunde verklaart om een patiënt te genezen:

Speciale middelen lijken hem te helpen, maar ze geven slechts vorm aan zijn eigen keuze. Hij kiest ze om zijn verlangen in een tastbare vorm te brengen. En dit is wat ze doen, en niets anders. Ze zijn in wezen helemaal niet nodig. De patiënt zou eenvoudig zonder hun hulp op kunnen staan en zeggen: ‘Dit heb ik niet nodig’. (H5.II.2:8-12)

Met andere woorden: het was niet de vorm die je heelde, het was de intentie van je geest achter de vorm. De vorm was enkel een tastbaar symbool van wat je werkelijk heelde: je innerlijke bereidheid om geheeld te worden.

Al dit brengt ons nu tot een heel belangrijk punt. De meesten van ons zijn namelijk tot de Course gekomen via een wat langere route, een die ons langs andere paden en leringen geleid heeft. Misschien hebben we ons een tijdje in India opgehouden, in Tibet, China, Jeruzalem of Rome. Langs deze weg hebben we waarschijnlijk vele op vorm gebaseerde praktijken opgepikt die we nu met ons meedragen naar de Course. Wat doen we ermee? Wat doen we met al ons biologisch eten, onze kristallen en energiestromen, onze Hatha yoga of Tai Chi, onze rozenkransen en heilige objecten?

Ik geloof dat er een heel eenvoudig antwoord op is: Gebruik ze of gebruik ze niet, maar beschouw ze niet als spiritueel, als deel van de verlossing. Zie ze in het beste geval als uiterlijke symbolen van jouw innerlijke intentie. En herinner je eraan dat de symbolen op zichzelf niets betekenen en geen macht hebben om jou te verlossen. Laat ons dit voor alle duidelijkheid aan de hand van het voorbeeld van een dieet onderzoeken. Als je je speciale dieetkuur (verondersteld dat je er een hebt) wilt behouden, die je tot nog toe als spiritueel gezien hebt, zou ik het volgende willen voorstellen.

Beschouw het in eerste instantie niet als spiritueel. Besef dat er helemaal niets heiligs bestaat omtrent voedsel of het eten ervan, want voedsel is een illusie. Zie dat het slechts een vorm is, een volledig neutrale vorm die als zodanig je geest niet voor jou kan veranderen. Onderken dat je geest je speciale dieet net zo makkelijk voor ego-doeleinden als voor wat dan ook kan gebruiken.

Besef vervolgens dat hetgeen je verlost niet het eten is maar je gedachten er over. De Course zegt met name dat wat je verlost niet de vorm is, maar het doel dat je aan de vorm toekent. De werkelijke vraag is dus waarom je deze vorm gebruikt, waarom je dit speciale voedsel eet. Wat is je doel? Als je het doet om jezelf boven alle onheilige mensen te plaatsen zul je je ego versterken omdat je doel van het ego afkomstig is. Als je het doet om jezelf voor alle geniepige bedreigingen te beschermen die in ander voedsel verstopt zitten, zul je het ego eveneens versterken, want je doel is op angst of uiterlijk dreigement gebaseerd, en angst is het ego. Echter als je het doet enkel om je lichaam brandstof van hoge kwaliteit te geven om het beter te kunnen gebruiken om liefde naar andere broeders te verspreiden zul je boven het ego uitstijgen; nogmaals: niet vanwege het voedsel maar vanwege je doel waarom je het eet.

Ik stel dus voor dat we eerst besluiten dat alle oude vormen waarvan we dachten dat ze ons spiritueel zouden maken, helemaal niet werkelijk spiritueel zijn, maar slechts neutraal. Vervolgens kunnen we iets werkelijk belangrijks doen. We kunnen namelijk alle energie, die we in de spirituele reis stopten in datgene steken wat ons echt verlost. De Course heeft een flink aantal schillen van de dingen afgepeld waarvan de mensheid als vanouds verondersteld heeft dat ze verlossing brachten. Nadat we deze opgehelderd en losgelaten hebben, is er alle ruimte gekomen om ons op het enige te richten waarvan hij gelooft, dat het ons echt zal verlossen.

En wat is dat ene nu? Het is niet een verandering van vorm maar een verandering van inhoud. Het woordenboek definieert ‘inhoud’ als ‘wezenlijke betekenis’. Een verandering van inhoud betekent dus een verandering van de wezenlijke betekenis die we in dingen zien. Zien we een persoon als zondig of als heilig? Zien we een bepaalde daad als een aanval of als een roep om liefde? Zien we een situatie als angstwekkend of als een kans om te geven? Zien we het tegenwoordige moment als besmet door oud verdriet en toekomstige zorgen of als een heilig ogenblik dat we van de eeuwigheid mochten lenen? Welke betekenis zien we in de dingen? Een verandering van inhoud betekent derhalve een verandering in hoe we dingen zien, een verschuiving van de waarneming.

Dat is het. Dat is de hele Course. En dat is volgens de Course de hele spirituele reis. Het helen van de waarneming is wat de verlossing is. Wat verlost wordt is de geest, en de geest wordt verlost door een geestesverandering, een verschuiving in hoe hij dingen ziet. Om dus veilig in Gods armen thuis te komen moeten we alleen maar de basiswaarneming veranderen die onze hele ervaring van het leven beheerst, de waarneming dat we afgescheiden zijn, gebrekkige geesten in een lichaam onder de aanval van een zondige wereld. Om deze verschuiving in de waarneming te bereiken hebben we geen ingewikkelde accessoires nodig, geen speciale energiestromen noch heilige tempels, geen natuurlijke vezels noch etherische oliën, geen bijzondere lichaamshoudingen noch heilige rituelen, geen gecompliceerde modellen van het universum om te begrijpen, noch wonderbaarlijke historische gebeurtenissen om in te geloven. We kunnen onze geesten van deze dingen bevrijden en onszelf wijden aan het enige dat werken zal: de bereidheid om de dingen anders te zien.

De afwezigheid van welk op vorm gebaseerd principe dan ook is niet slechts een vergissing in de Course. Het is een van de eigenschappen die hem tot dat maken wat hij is. Het is een van de karakteriserende kenmerken van de Course. Het is een van de dingen die hem tot dat maken wat hij is. Zoals ik in het begin van het artikel al zei is deze eigenschap opvallend. Maar misschien is ‘opvallend’ het verkeerde woord. Voor velen van ons komt ‘verontrustend’ wel dichter bij huis. Want de Course kan gemakkelijk te puntig lijken, te veel ontdaan van traditionele vormen. Wie van ons heeft zich niet afgevraagd of de Course niet misschien sommige essentiële bestanddelen mist? Wie van ons, die las dat je door het herhalen van een paar simpele werkboekzinnen volledige verlossing zult vinden, vreesde niet het doelwit van een kosmische grap te worden? Wie van ons heeft de Course er niet van verdacht in zichzelf ontoereikend te zijn?

Toch misschien, juist misschien, is hij toereikend. Misschien is een verschuiving van onze waarneming het enige dat alle problemen zal oplossen. Als we terugkijken ontdekken we misschien dat onze grootste doorbraken in feite pure innerlijke verschuivingen waren in hoe we dingen zagen. Mogelijkerwijs zal het programma van de Course, om onze waarneming te herscholen, succes hebben waar andere programma's dit niet hadden. Hoe kunnen we dit werkelijk weten totdat we er niet alles aan gegeven hebben, tot dat we er niet meer om heen draaien en al onze aandacht op de weg van de Course richten?

Toch misschien, juist misschien, verzetten we ons tegen het idee dat enkel een waarnemingsverandering zal voldoen om een andere reden dan we denken. Misschien verzetten we ons niet omdat we voelen dat het niet genoeg is, maar omdat we voelen dat het te veel is. Niet te veel voor het doel van de verlossing, maar te veel voor ons. Het laatste wat ieder van ons werkelijk wil, is om onze emotionele kijk naar die mensen te transformeren die ons jarenlang zogenaamd onrechtmatig behandeld hebben. Het laatste dat we willen is om onze basiswaarneming van ons zelf, van anderen, van de wereld en van God te veranderen. Misschien hebben we tijdens onze spirituele reis een handel met God proberen af te sluiten. In deze ruilhandel hebben we Hem verteld dat, om in Hem te kunnen ontwaken, we van alles willen doen - van forse diëten via dure bedevaarten en nauwkeurige rituelen tot veeleisende levensstijlen - van alles behalve één ding: ons denken veranderen omtrent het leven, het universum en alles.

Hoe dan ook vermoed ik, dat deze handel niet echt gewerkt heeft. Ondanks onze grootste inspanningen zijn we nog niet tot God ontwaakt. We zijn ongetwijfeld nog niet zo ver als we eigenlijk verwacht hadden. Ongetwijfeld worstelen we nog steeds met dezelfde ontmoedigende patronen waar we twintig jaar geleden al mee zaten. Als we dit zien, als we zien dat onze pogingen niet opleverden wat we hoopten, dan is het misschien tijd om alle andere middelen op te ruimen en dit ene een kans te geven.

En zo leggen we onze amuletten, tovermiddelen en medicijnen, onze litanieën en stukjes magie opzij, welke vorm ze ook mogen aannemen. ... Met niets in onze handen waar we ons aan vast kunnen klampen, met opgeheven hart en een luisterende geest bidden wij: ‘Alleen van de verlossing kan men zeggen dat ze geneest. Spreek tot ons, Vader, opdat we geheeld mogen zijn’. (WdI.140.10:1,12:1-3)

WIL JE DIT ARTIKEL UITPRINTEN?
Selecteer dan het tekstgedeelte van boven naar beneden door de linkermuisknop ingedrukt te houden;
klik met rechts > copiëren; open een nieuw Word-document en plak het erin. Voilà!

De artikelen werden vertaald met vriendelijke toestemming van 'The Circle of Atonement'.
De citaten werden uit het Engels vertaald vanuit 'A Course in Miracles', Foundation for Inner Peace, 1992.
Op de artikelen van 'the Circle of Atonement' en van 'het wonder' rust copyright.